Vermogensgroei en risicos rondom het fenomeen zombillion in de financiële wereld

De financiële wereld kent vele verschijnselen, zowel positieve als negatieve. Een recenter en enigszins verontrustend fenomeen dat aan aandacht wint, is dat van de zogenaamde ‘zombillion’. Dit verwijst naar bedrijven of entiteiten die, ondanks structurele problemen en een gebrek aan levensvatbaarheid, door verschillende factoren – waaronder lage rentevoeten en overheidssteun – kunstmatig in leven worden gehouden. Ze zijn niet dood, maar ook verre van gezond, en hun voortbestaan legt een aanzienlijke druk op de financiële systemen.

Deze bedrijven, vaak gekenmerkt door hoge schuldenlasten en slechte winstmarges, zouden in een gezonde markt failliet gaan. Echter, de huidige economische omstandigheden, met name de ultralage rentevoeten van de afgelopen jaren, maken het voor hen mogelijk om te blijven opereren door schulden te herfinancieren. Dit creëert een situatie waarin kapitaal wordt vastgehouden in niet-productieve activa, wat de algehele economische groei belemmert. Het is een complex probleem met potentieel verstrekkende gevolgen.

De Oorzaken van het Zombillion Fenomeen

Verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en de instandhouding van zombillion bedrijven. De belangrijkste oorzaak is ongetwijfeld het beleid van lage rentevoeten, dat in de jaren na de financiële crisis van 2008 door centrale banken over de hele wereld is gevoerd. Dit beleid heeft de kosten van lenen aanzienlijk verlaagd, waardoor het voor bedrijven met zwakke financiële posities gemakkelijker is geworden om hun schulden te herfinancieren en te voorkomen dat ze failliet gaan. Lage rentevoeten maken het ook aantrekkelijker voor investeerders om in deze bedrijven te blijven investeren, in de hoop op een toekomstig herstel.

Daarnaast speelt overheidssteun een rol. In veel gevallen hebben overheden financiële steun verleend aan bedrijven in nood, om banen te redden en de economie te stimuleren. Hoewel dit op korte termijn positieve effecten kan hebben, kan het ook leiden tot een situatie waarin bedrijven worden gered die eigenlijk zouden moeten verdwijnen. Dit vertraagt de noodzakelijke structurele aanpassingen in de economie en kan leiden tot een inefficiënte allocatie van kapitaal. Het is een delicate balans tussen het beschermen van werkgelegenheid en het bevorderen van economische gezondheid.

De Rol van Banken en Schuldeisers

Banken en andere schuldeisers spelen eveneens een cruciale rol in het voortbestaan van zombillion bedrijven. Ze hebben vaak een sterke motivatie om deze bedrijven in leven te houden, omdat ze anders verliezen zouden lijden op hun leningen. Dit kan leiden tot ‘evergreening’, waarbij leningen voortdurend worden herfinancierd en er geen echte poging wordt gedaan om de onderliggende problemen aan te pakken. Deze uitstelstrategie kan de problemen echter juist verergeren op de lange termijn.

Het is belangrijk te realiseren dat banken en schuldeisers vaak terughoudend zijn om een faillissement te forceren, omdat dit hun eigen reputatie kan schaden en tot juridische complicaties kan leiden. De complexe regelgeving rondom faillissementen en de kosten van een dergelijk proces kunnen ook een rol spelen in hun besluitvorming. Het is een ingewikkelde dynamiek waarbij verschillende belangen botsen.

Factor	Effect
Lage rentevoeten	Gemakkelijke herfinanciering van schulden
Overheidssteun	Kunstmatige instandhouding van levensvatbaarheid
Bank terughoudendheid	Uitstel van noodzakelijke faillissementen

De tabel illustreert duidelijk hoe deze factoren in wisselwerking staan en bijdragen aan de persistentie van zombillion bedrijven. Het is een complex systeem dat moeilijk te doorbreken is.

De Gevolgen voor de Economische Groei

Het voortbestaan van zombillion bedrijven heeft negatieve gevolgen voor de economische groei. Ten eerste belemmert het de efficiënte allocatie van kapitaal. Kapitaal dat in zombillion bedrijven is vastgehouden, kan niet worden gebruikt voor investeringen in meer productieve en innovatieve bedrijven. Dit remt de ontwikkeling van nieuwe sectoren en belemmert de algehele productiviteitsgroei. Het is een vorm van verspilling van schaarse middelen.

Ten tweede zorgt het voor een lagere concurrentie. Zombillion bedrijven, die vaak niet in staat zijn om te innoveren en te concurreren, kunnen de markt domineren en de toegang voor nieuwe, dynamische bedrijven belemmeren. Dit verstikt de concurrentie en kan leiden tot hogere prijzen en een lagere kwaliteit van producten en diensten. Het is een verstikking van de marktwerking.

De Impact op Innovatie en Productiviteit

Het gebrek aan concurrentie en de inefficiënte allocatie van kapitaal hebben een directe impact op innovatie en productiviteit. Zombillion bedrijven zijn vaak niet in staat om te investeren in onderzoek en ontwikkeling, waardoor ze achterblijven bij hun concurrenten. Dit leidt tot een lagere productiviteitsgroei en een verminderde innovatiecapaciteit van de economie als geheel. De investeringen die nodig zijn voor innovatie worden simpelweg niet gedaan.

De aanwezigheid van zombillion bedrijven kan ook leiden tot een ‘crowding out’ effect, waarbij ze de toegang tot kapitaal bemoeilijken voor gezondere, groeiende bedrijven. Dit belemmert de ontwikkeling van nieuwe technologieën en de creatie van nieuwe banen. De economie mist daardoor potentieel. Het is een vicieuze cirkel.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling
• Lagere productiviteitsgroei
• Belemmering van innovatie
• Crowding out van gezonde bedrijven

De opsomming geeft een helder beeld van de negatieve effecten die zombillion bedrijven hebben op de economische groei en innovatie.

De Risico’s voor de Financiële Stabiliteit

Naast de negatieve gevolgen voor de economische groei, vormen zombillion bedrijven ook een risico voor de financiële stabiliteit. Hun hoge schuldenlasten en slechte winstmarges maken ze kwetsbaar voor economische schokken. Een renteverhoging of een economische neergang kan hen snel in de problemen brengen, wat kan leiden tot faillissementen en verliezen voor banken en andere schuldeisers. Dit kan een domino-effect veroorzaken en de financiële systemen destabiliseren.

De concentratie van risico's in zombillion bedrijven kan ook leiden tot een systeemrisico. Als een groot aantal zombillion bedrijven tegelijkertijd in de problemen komt, kan dit de stabiliteit van het hele financiële systeem bedreigen. Dit is vooral een probleem in landen waar de bankensector sterk afhankelijk is van leningen aan deze bedrijven. Het is een potentieel gevaar voor de economie.

Het Risico van Besmetting

Het risico van besmetting is een belangrijk aandachtspunt. Als een zombillion bedrijf failliet gaat, kan dit leiden tot verliezen voor banken en andere schuldeisers, wat hun kapitaalpositie kan aantasten. Dit kan hun vermogen om te lenen beperken en de kredietverlening aan de economie als geheel belemmeren. De faillissementen kunnen een kettingreactie veroorzaken.

Daarnaast kan het faillissement van een zombillion bedrijf negatieve signalen afgeven aan de markt, wat kan leiden tot een daling van de aandelenkoersen en een toename van de volatiliteit. Dit kan de economische onzekerheid vergroten en de investeringsbeslissingen negatief beïnvloeden. Het is een psychologisch effect dat niet onderschat mag worden.

1. Verlies voor banken en schuldeisers
2. Beperkte kredietverlening
3. Daling van de aandelenkoersen
4. Toename van de marktvolatiliteit

De stappen illustreren de potentiële verspreiding van de negatieve effecten van het faillissement van een zombillion bedrijf.

Het Identificeren van Zombillion Bedrijven

Het identificeren van zombillion bedrijven is een uitdaging, omdat er geen eenduidige definitie bestaat. Echter, er zijn verschillende criteria die kunnen worden gebruikt om deze bedrijven te identificeren. Een veelgebruikte indicator is de ‘interest coverage ratio’, die de verhouding weergeeft tussen de winst voor rente en belastingen (EBIT) en de rentekosten. Een lage interest coverage ratio duidt erop dat een bedrijf moeite heeft om zijn rentebetalingen te voldoen en dat het kwetsbaar is voor economische schokken.

Een andere indicator is de schuldenlast, die kan worden gemeten als de verhouding tussen de totale schulden en het eigen vermogen. Een hoge schuldenlast duidt erop dat een bedrijf sterk afhankelijk is van externe financiering en dat het kwetsbaar is voor stijgende rentevoeten. De financiële ratio's geven inzicht in de gezondheid van het bedrijf.

Mogelijke Oplossingen en Beleidsmaatregelen

Het aanpakken van het zombillion probleem vereist een combinatie van beleidsmaatregelen. Ten eerste is het belangrijk om het beleid van lage rentevoeten te herzien en te normaliseren. Hogere rentevoeten zullen de kosten van lenen verhogen en het voor zombillion bedrijven moeilijker maken om te overleven. Dit zal de noodzakelijke structurele aanpassingen in de economie stimuleren.

Ten tweede is het belangrijk om de regelgeving rondom faillissementen te verbeteren. Een efficiënt en transparant faillissementsproces zal het voor banken en andere schuldeisers gemakkelijker maken om slechte leningen af te schrijven en door te gaan met hun activiteiten. Een snelle afhandeling van faillissementen is essentieel.

De Toekomstige Rol van Duurzaamheid en ESG Factoren

De toenemende aandacht voor duurzaamheid en Environmental, Social en Governance (ESG) factoren kan een belangrijke rol spelen bij het verminderen van het aantal zombillion bedrijven in de toekomst. Investeerders en schuldeisers worden zich steeds bewuster van de risico's die verbonden zijn aan bedrijven met een slechte ESG-score. Dit kan leiden tot een verminderde financiering voor deze bedrijven en een grotere druk om hun prestaties op het gebied van duurzaamheid te verbeteren. De toekomst vereist een verantwoordelijke benadering.

Het integreren van ESG-factoren in de kredietbeoordeling en de risicobeoordeling van banken kan helpen om zombillion bedrijven te identificeren en te vermijden. Dit zal de allocatie van kapitaal naar meer duurzame en veerkrachtige bedrijven bevorderen en de algehele stabiliteit van het financiële systeem versterken. Het is een investering in een betere toekomst.